İznik'de M.Ö. 2500 yıllarında ilk yerleşim yapılmıştır. M.Ö. 7. yüzyıl da Trak kavimleri henüz göç etmeden önce İznik'te kurulan yerleşime Helikare denilmiştir. M.Ö. 316 yılında İznik, Büyük İskender'in komutanı Antigonos tarafında alınmış adı Antigoneia olmuştur. İskender'in vefatıyla Antigonos ile general Lysimakhos arasında savaş başlamış, savaşı Lysimakhos kazanmıştır. İznik'e Lysimakhos eşi Nikaia'nın ismini vermiştir. Kent M.Ö. 293'te Bithynia Krallığı'na bağlanmış, kısa bir zaman Bithynia Krallığı'nın başkenti olmuş daha sonra Roma'nın önemli bir yerleşim yeri olmuştur.

Nikaia, Petrus'un gayretiyle Hıristiyanlık'la tanışır. l.Constantinus döneminde Hıristiyanlık üzerindeki yasaklar kalkar. 325 yılında Nikaia'da, Hıristiyanlık adına önemli bir olay olur. 1. Konsül, Senatus Sarayı'nda toplanır. İmparator Constantinus da toplantıya katılır ve toplantıda iki önemli görüş tartışılır. Toplantı sonunda 20 maddelik bir metin kabul edilir. 787 yılında İznik Ayasofya'sında VII. Konsül toplanmıştır. İmparatoriçe İrene'nin önderliği ile resim ve heykel üzerindeki yasaklar kaldırıldı. VI. Haçlı Seferi ile Bizans İmparatorluğu İstanbul'u kaybedince İznik'te Bizans Hanedan üyeleri tarafından İznik Latin İmparatorluğu kurulmuş ve bu imparatorluk daha sonra İstanbul'u fethederek Bizans İmparatorluğu'nu yeniden kurmuştur.

İznik 1331 yılında Osmanlı orduları tarafından topraklarına katılmıştır. İznik Osmanlı fethiyle birlikte canlanmaya başlamıştır. İznik bu dönemde sanat, ticaret ve kültür merkezi haline gelmiştir. Orhan Gazi Medresesinde birçok ünlü dersler vermiştir. Davud-u Kayseri, Ebul Fadıl Musa, Eşrefoğlu Abdullah Rumi gibi ünlü tasavvuflar İznik'te yaşamış ve eserler vermiştir.

İznik'in tarihi binaları: Ayasofya Kilisesi, İznik Kilisesi, Zoimesis Tes Theotokos, Aziz Tryphonos Kilisesi, Sarı Saltuk türbesi, Yeşil Cami, Nilüfer Hatun İmarethanesi, İznik Müzesi.

İznik'in Kültürel değerleri: Çinicilik (Dünyanın eşsiz ve meşhur İznik Çinileri halen 47 atölyesi ile işlenmeye devam etmektedir.İznik Zeytini (Bölgenin en verimli zeytin üretimi yapılmaktadır. Özelliğini ince kabuklu ve ufak çekirdekli yapısı ile zeytin üreticeleri dünyanın her yerine zeytin ihracatı yapmaktadır.İznik Zeytin Yağı (Bölgedeki organik tarımın çoğalması ile birlikte en kaliteli zeytin yağ üretimine 2007 senesinde patlama yapan zeytin yağı tesisleri ile devam etmektedir.Üzüm (İnce kabuklu ve cinsine göre çekirdekli ve çekirdeksiz üretimi vardır. Meşhur Müşlüle üzümü halen mevcuttur.Gün Batımı (Dünyanın en güzel 5. gün batınmının olduğu yerdir) Tarihi Yapısı (Başkentlik yapmış olmasının yanında 1. konsülün İznik'te yapılması hiristiyanlık için bir nevi Haç yeridir.)